Bez kategorii

Zagrożenia wynikające z nieprawidłowego zastosowania leku

Niezależnie od czasu trwania terapii, pacjent powinien stosować się do wytycznych przekazanych mu przez lekarza lub farmaceutę. Niestety prawie połowa chorych przepisane medykamenty stosuje niezgodnie z wolą wyżej wspomnianych. Taka samowola może skutkować brakiem efektów terapeutycznych i wieloma poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi.

(fot. shutterstock)

Słowem wstępu

W 2003 roku Światowa Organizacja Zdrowia wydała oświadczenie, z którego wynika, że prawie połowa pacjentów przyjmuje Suscipit nulla labore excepturi sequi przepisane leki niezgodnie z zaleceniami. Stan ten prowadzi do zwiększenia podatności na choroby i spadku wyleczalności. Dodatkowo szacuje się, że takie działania przynoszą straty sięgające około 100 miliardów dolarów. Uważa się, że wzrost liczby osób, które stosują się do lekarskich wytycznych, może być sam w sobie czynnikiem powodującym poprawę skuteczności farmakoterapii i wyleczalności wielu chorób [1].

„Widzę poprawę, odstawię lek, nie będę niepotrzebnie truć organizmu”.  

Jednym z podstawowych błędów popełnianych przez pacjentów jest pominięcie zalecanej dawki leku. Czasem wynika to ze zwykłego przeoczenia, a w niektórych przypadkach związane jest to z chwilową poprawą samopoczucia chorego mylnie interpretowaną jako wyzdrowienie. W rozmowie z pacjentami pamiętajmy, by podkreślać, że efektywność zaimplementowanej terapii zależy również od utrzymania przez odpowiednio długi czas stężenia terapeutycznego leku w tkankach. Aby taki poziom został utrzymany, konieczne jest stosowanie zalecanego schematu dawkowania. Wszystkie wahania stężenia substancji czynnej, wpływają w sposób niekorzystny na jej farmakokinetykę…

Czytaj także:  Wynagrodzenie dla studenta za staż w aptece? Ministerstwo Zdrowia odpowiada…

Czym grozi przegrzanie leku?

W sytuacji, gdy, pacjent zapomni o przyjęciu kolejnej dawki leku – należy go przyjąć w przeciągu 1-2 godzin, a kolejną dawkę o normalnej porze. Natomiast jeśli od ostatniego dawkowania minie więcej czasu, zaleca się przyjąć kolejną porcję preparatu o zwykłej porze. Pod żadnym pozorem nie można „nadrabiać” ilości przyjmowanego preparatu, poprzez zastosowanie jego podwójnej ilości. Taka praktyka, znacznie zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych [2,3].

„Nie mam czasu na choroby, wezmę dwie dawki – dzięki temu na pewno szybciej powrócę do zdrowia.”

Mimo wielu ostrzeżeń świata medycyny niektórym Ulotka dla pacjenta – statyny pacjentom ciągle wydaje się, że leki przepisane przez lekarza są środkami w 100% bezpiecznymi i nie powinno się mieć żadnych obaw związanych z ich stosowaniem. Wśród opisanej wyżej grupy osób, znajdą się również takie, które sądzą, że przyjęcie podwójnej dawki leku, nie dość, że nie zaszkodzi, to pozwoli wrócić do zdrowia w dwa razy krótszym czasie.

Kontrowersje związane ze stosowaniem metamizolu sodowego

Drastyczny wzrost stężenia substancji czynnej we krwi, wcale nie sprawi, że pacjent od razu poczuje się lepiej. Stan taki, znacznie zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, a w szczególnych przypadkach prowadzi do zatrucia polekowego, które może być tragiczne w skutkach. Na przykład stosowanie zbyt dużej dawki paracetamolu, może doprowadzić do stanu objawiającego się nudnościami, wymiotami i silnym bólem brzucha, a w 2-3 dobie od zatrucia dochodzi do objawów ostrej niewydolności wątroby. Ponadto, do grup leków, które najczęściej powodują zatrucia, zaliczyć możemy m.in. środki przeciwbólowe, anksjolityki, leki przeciwdepresyjne czy preparaty nasenne.

Czytaj także:  Mleko przeciwalergiczne samo wywołuje alergię? Ministerstwo potwierdza taki przypadek…

Do działań niepożądanych, które występują szczególnie często po przyjęciu wielu grup leków, możemy zaliczyć m.in. bóle głowy, nudności, wymioty, biegunki, a po niewłaściwym stosowaniu antybiotyków Pacjenci narażeni są na nawracające grzybice, dysbakteriozy. Niestosowanie się do zaleceń przy przyjmowaniu niesterydowych leków przeciwzapalnych może prowadzić do m.in. choroby wrzodowej, uszkodzenia nerek, niekontrolowanych krwawień (w przypadku kwasu acetylosalicylowego) [2,4].

„Miałem przeziębienie – ten lek mi pomógł. Skoro moje dziecko ma takie same objawy jak ja, na pewno jemu też pomoże.”

Gdy z rozmowy z pacjentem wynika, że wydawany preparat dla dorosłych zamierza zastosować u dziecka, należy poinformować go, że konieczne będzie indywidualne ustalenie dawki dla małego pacjenta. Dawki dla dzieci powinny być dobierane w oparciu nie tylko o wiek chorego, ale także Jak reagować na kryzys w aptece? jego wzrost, masę ciała. Wybór odpowiedniego schematu dawkowania jest kluczowy dla skuteczności i bezpieczeństwa farmakoterapii [5].

Warto pamiętać o tym, że zarówno noworodki, niemowlęta, dzieci, jak i osoby starsze są grupami o podwyższonej wrażliwości na zastosowaną farmakoterapię. W niektórych sytuacjach działania niepożądane występują u wspomnianych pacjentów częściej, w innych natomiast rzadziej. Najlepszym przykładem na to, są wyniki kontrolowanego, randomizowanego badania przeprowadzonego na grupie 1300 chorych na łagodne/umiarkowane nadciśnienie tętnicze (średnia wieku 13 lat). U pacjentów stosowano inhibitory konwertazy angiotensyny, zauważono, że u tej grupy pacjentów suchy kaszel występował znacznie rzadziej niż u dorosłych poddanych takiej samej terapii [5].

Czytaj także:  Będzie mniej aptek. Te które pozostaną na rynku, zwiększą obroty

piśmiennictwo:

[1]        M. T. Brown and J. K. Bussell, ‘Medication Adherence: WHO Cares?’, Mayo Clin. Proc., vol. 86, no. 4, pp. 304–314, Apr. 2011.

[2]        ‘FARMAKOLOGIA – podstawy farmakoterapii tom 1-2 – Wojciech Kostowski, Zbigniew Herman, PZWL’. [Online]. Available: https://medbook.com.pl/ksiazka/pokaz/id/3301/tytul/farmakologia-podstawy-farmakoterapii-tom-1-2-kostowski-herman-wydawnictwo-lekarskie-pzwl. [Accessed: 15-Jun-2019].

[3]        ‘Opieka farmaceutyczna’. [Online]. Available: https://www.pfm.pl:443/artykuly/opieka-farmaceutyczna/145. [Accessed: 11-May-2019].

[4]        ‘Zatrucia lekami: Musicie znać ten adres’, MedExpress.pl. [Online]. Available: http://www.medexpress.pl/zatrucia-lekami-musicie-znac-ten-adres/70121. [Accessed: 08-Aug-2019].

[5]        E. Kamińska, ‘Stosowanie leków u dzieci – czy zawsze bezpieczne?’, Pediatra Po Dyplomie, vol. 15, no. 3, p. 6.

Zagrożenia wynikające z nieprawidłowego zastosowania leku

czas czytania: 5 min