Bez kategorii

Czym powinien się kierować farmaceuta proponując lek przeciwbólowy?

Ból jest podstawowym, nieodłącznym objawem towarzyszącym chorobie. Wśród wielu metod leczenia bólu, środki farmakologiczne, a wśród nich Niesteroidowe leki przeciwzapalne stanowią powszechną i podstawową metodę leczenia.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne, są liczną i niejednorodną chemicznie grupą. Ich działanie wynika z hamowania cyklooksygenaz katalizujących syntezę prostaglandyn (COX), co w 1971 wyjaśnił John Vane otrzymując w 1982 nagrodę Nobla. W 1992 D. Simmonds opisał dwie izoformy cyklooksygenaz: obecną w organizmie COX-1 i COX-2 indukowaną podczas procesu zapalnego. Powszechnie wiadomym jest, że hamowanie tej drugiej jest istotne z klinicznego, przeciwbólowego punktu widzenia, a blokowanie pierwszej zwiększa ryzyko wystąpienia objawów ubocznych np. ze strony układu pokarmowego. Jednak w niektórych sytuacjach klinicznych, np. w chorobie wieńcowej, blokowanie tylko COX-2 jest również bardzo KOWAL: Generowanie certyfikatu dostępu do IQE niebezpieczne. Jednym z leków o wysokim potencjale przeciwbólowym i przeciwzapalnym, który należy do nieselektywnych NLPZ jest ketoprofen.

Ketoprofen, należący do grupy klasycznych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), hamuje zarówno aktywność COX-1, jak i COX-2. Wykazuje także silne działanie hamujące na lipooksygenazy, co efektem klinicznym odróżnia go od innych leków grupy NLPZ. W porównaniu do popularnych leków Delectus omnis rerum enim eum dolores voluptate : ibuprofenu, diclofenacu, czy aspiryny, wykazuje najsilniejsze działanie przeciwbólowe. Działa również silnie przeciwzapalnie, przeciwgorączkowo.

Ketoprofen jako lek doustny został wprowadzony do obrotu w 1970 roku. Dzięki silnemu działaniu przeciwbólowemu jest nadal szeroko stosowany w leczeniu ostrych zespołów bólowych w narządzie ruchu, bólów głowy czy bólów miesiączkowych. Działania niepożądane ketoprofenu obejmują, podobnie jak w przypadku innych NLPZ: zaostrzenie choroby wrzodowej, ryzyko krwawienia z żołądka, zaostrzenie niewydolności nerek. Wśród całej grupy NLPZ występują także interakcje z innymi lekami, zależne od konkurencyjnego wiązania z białkami osocza i wypierania leków z połączeń, przez co zwiększa się stężenie ich wolnej frakcji w osoczu. Zaobserwowano to m.in. w odniesieniu do doustnych leków przeciwzakrzepowych i doustnych leków przeciwcukrzycowych.

Czytaj także:  Śląski WIF przypomina o obowiązku dostosowania do nowych przepisów

Połączenia aminokwasowe NLPZ

Ciekawą alternatywą zwiększającą bezpieczeństwo leków Przed czym farmaceuci powinni ostrzegać pacjentów stosujących retinoidy? są połączenia aminokwasowe NLPZ. Badania nad solami aminokwasów i substancji czynnych prowadzone są od blisko 80 lat, a sól lizynowa ketoprofenu została opisana po raz pierwszy w latach 80-tych ubiegłego wieku. Obecnie postać ta dostępna jest również na polskim rynku. Połączenie soli ketoprofenu i aminokwasu lizyny (KLS) poprawiło charakterystykę molekularną leku. KLS jest bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie w porównaniu z wolnym ketoprofenem, który jest silnie lipofilny. Sól lizynowa ketoprofenu nie zmienia jego właściwości farmakologicznych, w tym siły analgetycznej i przeciwzapalnej, ale znacznie zwiększa rozpuszczalność, szybkość i stopień wchłaniania substancji czynnej. Czas działania i dostępność leku są szybsze (cmax ok. 15 min), co przejawia się szybszym osiąganiem poziomu adekwatnej analgezji.

Interesującym faktem jest to, że udokumentowano wpływ soli lizynowej ketoprofenu na śluzówkę żołądka przez regulację wytwarzania białek gastroprotekcyjnych. Udowodniono, że sól L-lizyny wywiera działanie ochronne na żołądek ze względu na swoistą zdolność do przeciwdziałania indukowanemu przez NLPZ stresowi oksydacyjnemu, oraz podwyższeniu poziomu białek chroniących przed enzymami żołądkowymi.

Czytaj także:  Lekarze w reklamach – co na to Naczelny Sąd Lekarski?

Interakcja z aspiryną?

Istotna jest nikła interakcja ketoprofenu z aspiryną w porównaniu do innych NLPZ. W badaniach in vitro zauważono, że NLPZ częściowo lub całkowicie blokują przeciwzakrzepowe działanie aspiryny. Zarówno NLPZ, jak i aspiryna łączą się konkurencyjnie z COX-1. Dla aspiryny wiązanie początkowo jest słabsze i zależne od pojedynczego aminokwasu seryny. Natomiast wiązanie NLPZ z COX-1 pomimo, że odwracalne, jest silniejsze, zależne od wiązania równoczesnego kilku różnych miejsc aminokwasowych.  Krótki okres półtrwania aspiryny (15-20 min.) nie zabezpiecza działania przeciwzakrzepowego, gdyż działanie większości NLPZ jest dłuższe, szybsze i trwa od 2 do 50 godzin, jak np. w przypadku piroksykamu. Zatem aspiryna przyjęta po lekach NLPZ nie będzie efektywnie działać przeciwzakrzepowo. Reakcję tę badano in vitro i wykazano, że dla różnych NLPZ istnieje odmienne zjawisko konkurencji do COX-1 w płytkach krwi, a w przypadku paracetamolu i ketoprofenu tej interakcji nie zaobserwowano.

Wnioskiem z szeregu badań nad interakcjami i farmakokinetyką jest to, że cząsteczka soli lizynowej ketoprofenu stanowi ciekawą alternatywę wśród NLPZ. Lek jest łatwo wchłaniany działanie leku jest szybkie, stężenie maksymalne w osoczu występuje już po 15 minutach, efekt przeciwzapalny i przeciwbólowy jest silny, typowy dla ketoprofenu, przy jednocześnie sugerowanym mniej uszkadzającym wpływie na śluzówkę żołądka w porównaniu do wolnych NLPZ.

Czytaj także:  KOWAL: Generowanie certyfikatu dostępu do IQE

Autor: Dr Piotr Jakubów
Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku,
Poradnia Leczenia Bólu Vitamed w Białymstoku

Artykuł przygotowany we współpracy z firmą Sandoz Polska Sp. z o.o.

SPEAK/PAIN/017/03-2019

Pismiennictwo:

  1. Passàli, Desiderio et al. Efficacy and safety of ketoprofen lysine salt mouthwash versus benzydamine hydrochloride mouthwash in acute pharyngeal inflammation: a randomized, single-blind study. Clinical Therapeutics . 2001 Sep;23(9):1508-18.
  2. McCormack K. Non-steroida l anti-inflammator y drug s and spina l nociceptive processing Pain, 59 (1994) 19-43
  3. Cimini, Brandolini et al. Gastroprotective Effects Of L-Lysine Salification Of Ketoprofen In Ethanol-Injured Gastric Mucosa. J Cell Physiol. 2015 Apr;230(4):813-20. doi: 10.1002/jcp.24809.
  4. A Messeri, P Busoni, et al. Analgesic efficacy and tolerability of ketoprofen lysine salt vs paracetamol in common paediatric surgery. A randomized, single-blind, parallel, multicentre trial.Paediatr Anaesth. 2003 Sep;13(7):574-8
  5. http://zdrowie.gazeta.pl/Zdrowie/7,101580,21925506,ketonal-bez-recepty-juz-niedlugo-i-w-zmienionej-nazwie-mimo.html
  6. AE Panerai, L Lanata et al. A new ketoprofen lysine salt formulation: 40 mg orodispersible granules. Trends in Medicine October 2012 Volume 12 Number 4
  7. L Borkowski Sól lizynowa ketoprofenu. Nowa postać klasycznego NLPZ https://www.mp.pl/medycynarodzinna/leczenie-bolu/202710,sol-lizynowa-ketoprofenu-nowa-postac-klasycznego-nlpz,1

Artykuł Czym powinien się kierować farmaceuta proponując lek przeciwbólowy? pochodzi z serwisu mgr.farm.

Czym powinien się kierować farmaceuta proponując lek przeciwbólowy?

czas czytania: 5 min